Lunes, Marso 4, 2019

Pahayag ng PhilVenSol sa March 8 International Womens' Day


Pahayag ng Philippines Venezuela Solidarity
Marso 8, Pandaigdigang Araw ng Kababaihan

Naninindigan kami tungo sa pakikiisa sa mga kababaihan ng Rebolusyong Bolivariano!

Ang mga banta at pag-atake ng misoginistang pangulo ng US na si Donald Trump ay nagpapakita ng nakamamatay na banta sa mga kababaihan ng Venezuela.

Tila bigo ang pinakahuling pagtatangka ng US na ibagsak ang demokrasya at ang sosyalistang Rebolusyong Bolivariano sa Venezuela. Kabaligtaran sa paglalarawan ng midya sa mundo at mga sinasabi ng administrasyong Trump, ang maamong oposisyon sa US, at ng kanilang mga kaalyado sa ilang punong lungsod ng  Europa at Latin America, hindi nagkaisang sumuporta sa mamamayang Venezuelano ang pinili ng US na maging pangulong si Juan Guaidó, maliban sa ilang saray ng mga ekonomikong elitista. Nananatiling mas marami ang sama-samang pagkilos ng mamamayan upang suportahan ang demokratikong halal na si Pangulong Nicolás Maduro kaysa mga sumusuporta  sa kudeta, na sumasalamin sa mas malawak na seksyon ng populasyon. Nakikita ito sa mga madlang maka-Maduro na sumasalamin sa etnikong pagkakaiba-iba ng Venezuela na salungat sa nakararaming madlang tisoy na sumusuporta kay Guaidó. Ang panawagan ng US na bumaligtad na ang sandatahang lakas - o mga seksyon nito - ay tinututulan.

Gayunpaman, dahil nabigo sa kanilang tangkang ipagtagumpay ang isang kudeta, patuloy ang bantang interbensyong militar ng administrasyong Trump. Pinupuntirya ng bantang ito ang mamamayang Venezuelano na, mula nang inihalal ang namayapang Hugo Chavez noong 1998 at sa pagsisimula ng Rebolusyong Bolivariano, ay kumilos mula sa kanilang nakatalagang lugar upang pumagitna sa pulitikang Venezuelano. Lalo na’t ang mga babae ang nasa sentro.

Habang tinatalakay ng Kanluraning midya ang krisis pang-ekonomiya ng Venezuela sa nakalipas na 9 na taon, ang ipinagwawalang-bahala nito ay noong bago mag-1998, 80% ng Venezuelano ang nabubuhay sa kalunos-lunos na kahirapan. Pinakaapektado ang mga babae. Iniangat ng Rebolusyong Bolivariano ang pamantayan ng pamumuhay at ang panlipunang pasahod. Tiniyak ng paglikha ng mga institusyon tulad ng Banmujer (ang Bangko ng Kababaihan) na mga kababaihan ang nakasentro sa pagsulong ng pamantayan ng pamumuhay at muling pamamahagi ng yaman ng lipunan.

Ngunit higit pa doon, ginawa ito sa pamamagitan ng popular na pakikilahok. Nasa nangungunang papel ang mga kababaihan sa Panlipunang Misyon na nangangahulugang mas maraming tao ang may akses sa pangangalaga sa kalusugan at sa edukasyon sa unang pagkakataon. Malawakan namang itinayo ang mga bagong pabahay. Ang mga kababaihan, na siyang nasa pinaka-disbentahe, ang mas nakinabang.

Ang maraming naipanalo ng kababaihan ay sumasalamin sa mga artikulong lehislatibo at konstitusyunal. Halimbawa, kauna-unahan sa daigdig, kinikilala ng konstitusyon ng Venezuela ang domestikong paggawa "bilang isang pang-ekonomiyang aktibidad na lumilikha ng karagdagang halaga at lumilikha ng panlipunang kagalingan at yaman," at idinagdag pa: "Ang mga maybahay ay may karapatan sa Panlipunang Seguridad alinsunod sa batas." Subalit mas mahalaga kaysa mga ligal na pagbabagong ito ang pangingibabaw ng kababaihan sa mga organisasyong masa: sa mga pangmasang kilusang pampulitika, sa mga Panlipunang Misyon at sa pumapaimbulog na sistema ng mamamayan na nakikilahok sa demokrasya: ang mga Komiteng Komyunal at ang mga Komyun.

Kababaihan ang pinakamatinding tinamaan ng krisis pang-ekonomya na nagpalubog sa bansa mula pa noong 2014. Sa pasuray-suray na pagpapakita ng pagkukunwari ng US at mga kaalyadong imperyalista, at ang kanilang mga loro sa midya, ginamit nila ang pang-ekonomiyang krisis bilang katibayan ng kabiguan ng Sosyalismong Bolivariano at ang pangangailangang baguhin ang rehimen. Gayunpaman, habang may mga kontradiksyon din ang Rebolusyong Bolivariano at ang pamahalaan nito’y nakakagawa ng pagkakamali, ang krisis ay malaking resulta ng mga dahilang labas sa Venezuela. Ang pagbagsak ng presyo ng langis, na nagsimula sa krisis, ay pinangunahan ng Saudi Arabia, na kaalyado ng US, kaya nagbaha ng langis sa merkado bilang isang anyo ng agresyong pang-ekonomiya laban sa Venezuela (at Iran). Malaki rin ang nagawa ng pananabotahe ng burgesyang Venezuelano (na panlipunang base ng oposisyong maka-US). Bukod dito, ang lalim ng krisis ay resulta rin ng mas direktang anyo ng pang-ekonomiyang digmaan: mga ekonomikong pagharang. Simula sa panahon ng administrasyong Obama, ang mga ekonomikong pagharang na ipinataw ng US at mga kaalyado nito, ay nangangahulugan ng malawakang pagnanakaw ng mga ari-arian ng Venezuela. Ang mga tubô mula sa pagbebenta ng langis ay nanigas sa mga bank account sa US. Ang mga reserbang ginto ng Venezuela ay tinanganan ng Bank of England. Mas humigpit pa ang pagkakasakal sa mga bagong pang-ekonomyang pagharang na itinaguyod ni Trump bilang bahagi ng kanyang bagong pagtatangkang kudeta. Dagdag pa, ang mga imperyalista ngayon ay nagbabantang ibibigay ang mga ninakaw na ari-arian sa kanilang manikang si Juan Guaidó.

Sa isang matinding panayam ng BBC, tinukoy ni Maduro ang pagkukunwari ng US sa paggamit ng $20 milyong halaga ng tulong bilang Trojan horse upang labagin ang kasarinlan ng Venezuela habang ilegal na tinatanganan ang mahigit sa $10 bilyon ng Venezuela.

Kababaihan ang pinakamatinding tinamaan ng pang-ekonomyang pagharang, na tumutungo sa isang bangkulong (blockade). Halimbawa, habang nananatiling mahusay na pinaglilingkuran ng mga doktor ang mga mahihirap na Venezuelano at mga manggagawang pangkalusugan sa paraang hindi pa mailalarawan bago pa ang 1998, ang pagbangkulong ay lumikha ng malubhang kakulangan sa ilang uri ng mga gamot na magagamit lamang mula sa mga bansang Kanluranin. May negatibong epekto ito, bukod sa iba pang mga bagay, ang reproduktibong kalusugan ng kababaihan. Ngunit ang mga kababaihan, sa pamamagitan ng kanilang pamumuno sa mga pangmasang organisasyon, ay nangunguna upang igpawan ang mga pang-ekonomiyang kahirapan, halimbawa sa pamamagitan ng Pueblo, o isang programa ng Pueblo, na kinabibilangan ng pang-ekonomiyang pakikipagtulungan at direktang kalakalan sa pagitan ng mga pangmasang organisasyon sa mga mahihirap na nayon sa kalunsuran at nakikibakang pamayanang agrikultural, na nilalalaktawan ang mga kapitalistang hunyango na nagpapalaki ng kakapusan. Ipinaliliwanag nito ang kabalintunaan na, ayon sa naratibong Kanluranin, ang uring manggagawa at mga mahihirap na kababaihan sa kanayunan, na pinakamatinding tinatamaan ng pang-ekonomyang krisis na dahilan ng kawalang-tatag na pampulitika, ang nasa unahan ng mga pulitikal na mobilisasyon sa pagtatanggol sa Rebolusyong Bolivariano.

Habang nabigo ang kudeta ni Guaidó at tumahimik ang pahiwatig ng bantang agresyong militar ni Trump, nananatili ang bantang pananakop at ang agresyong pang-ekonomiya’y tumitindi. Kung magtagumpay ang US sa pagpapatalsik sa rebolusyon, ang proyektong pagwasak ng malawak na baseng pampulitika nito ay kakila-kilabot, at matinding matatamaan ang mga kababaihan. Ibinalangkas ito ni Trump sa pagtatalaga kay Elliot, na isang beteranong operatiba ng maruming digmaan, upang masubaybayan ang kanyang planong pagbabago ng rehimen. Mula sa Latin America hanggang Gitnang Silangan, si Elliot ay may malawak na deka-dekadang rekord ng kriminalidad, pang-aalipusta, paglabag sa soberanya at pang-aabuso sa karapatang pantao. Ngunit marahil ay pinakasikat sa pagdidirekta ng karahasang kontra-rebolusyonaryo sa Gitnang Amerika noong dekada 1980 kung saan normal na lang ang sekswal na karahasan at kahit na sanggol ay hindi pinatawad mula sa mga patayan.

Pinangungunahan ng mga kababaihan ng Venezuela ang paglaban para sa karapatan ng kababaihan at sa magkakaugnay na pakikibaka para sa isang panlipunan at makakalikasang daigdig na makatarungan at sustenable. Nagagalit dito ang imperyalismo, na kinakatawan ng sagad-sa-butong-misoginistang si Donald Trump. Kaya dapat makipagkaisa ang mga kababaihan sa buong mundo sa kanilang mga kapatid na kababaihang Venezuelano.

Tayong nasa kilusan ng kababaihan sa Pilipinas ay nakikipagkaisa sa ating mga kapatid na kababaihan ng rebolusyong Bolivariano at isinisigaw:

Ayaw namin sa kudetang pinangungunahan ng US!
Huwag pakialaman ang Venezuela!
Marso 8, 2019



Philippines Venezuela Solidarity Statement – March 8, International Women’s Day

We stand in solidarity with the women of the Bolivarian Revolution!

The threats and attacks by the misogynist US president Donald Trump pose a deadly threat to women in Venezuela.

The latest US attempt at overthrowing democracy and the socialist Bolivarian Revolution in Venezuela appears to have failed. Contradicting the picture painted by the world's media and the claims of the US Trump administration, the tame US opposition, and their allies in some European and Latin American capitals, the Venezuelan people have not rallied to the US-appointed president-in-waiting Juan Guaidó, with the exception of some layers from the economic elite. Mobilisations in support of democratically elected President Nicolás Maduro have consistently outnumbered pro-coup mobilisations and reflected a much broader section of the population. This has been visible in the pro-Maduro crowds reflecting the ethnic diversity of Venezuela in contrast to the predominantly white crowds supporting Guaidó. Calls by the US for the armed forces – or sections of it – to defect were rejected.

However, having failed in their attempts to engineer a coup d'etat, the Trump administration continues to threaten military intervention. This threat is targeted at the Venezuelan masses who since the election of the late Hugo Chavez in 1998 and the start of the Bolivarian Revolution have moved from their assigned place at the periphery of Venezuelan politics to take centre stage. Women are particularly in the frame.

While the Western media has dwelt on Venezuela's economic crisis of the past 9 years, what it ignores is that before 1998, 80% of Venezuelans lived in abject poverty. Women were the most affected. The Bolivarian Revolution raised living standards and the social wage. The creation of institutions such as Banmujer (the Women's Bank) ensured that women were centred in the raising of living standards and wealth redistribution.

But more than that, it did so through popular participation. Women played the leading role in the Social Missions that meant that many people had access to healthcare and education for the first time ever. Massive amounts of new housing were built. Women, as the most disadvantaged, benefited the most.

Many gains for women are reflected in legislative and constitutional articles. For example, in a world's first, Venezuela's constitution recognises domestic labour “as an economic activity that creates added value and produces social welfare and wealth,” adding: “Housewives are entitled to Social Security in accordance with the law.” But more important than these legal changes is the predominance of women in mass organisation: in grassroots political movements, in the Social Missions and in the evolving system of grassroots participatory democracy: the Communal Councils and Communes.

Women have been hardest hit by the economic crisis that has engulfed the country since 2014. In a staggering display of hypocrisy, the US and allied imperialists, and their media echo chamber, have used the economic crisis as evidence of the failure of Bolivarian Socialism and the need for regime change. However, while the Bolivarian Revolution has its contradictions and its governments have made errors, the crisis is overwhelmingly the result of external factors. The drop in oil prices, which precipitated the crisis, was in part manufactured by US ally Saudi Arabia flooding the market as a form of economic aggression against Venezuela (and Iran). Sabotage by the Venezuelan bourgeoisie (who are the social base of the pro-US opposition) has also played a large part. Moreover, the depth of the crisis is largely the result of a far more direct form of economic warfare: sanctions. Starting during the Obama administration, sanctions imposed by the US and its allies, have amounted to wholesale theft of Venezuela's assets. Profits from the sale of oil are frozen in US bank accounts. Venezuela's gold reserves are held hostage by the Bank of England. The noose has been further tightened in new sanctions introduced by Trump as part of his latest coup attempt. Furthermore, the imperialists are now threatening to give the stolen assets to their puppet, Juan Guaidó.

In a hostile interview by the BBC, Maduro pointed out the hypocrisy of the US in using a convoy of $20 million worth of aid as a Trojan horse to violate Venezuela's sovereignty while illegally holding more than $10 billion of Venezuela.

Women are hardest hit by the sanctions, which amounts to a blockade. For example, while poor Venezuelans remain well served by doctors and health workers in a way unimaginable before 1998, the blockade is creating a severe shortage of some types of pharmaceuticals that are only available from Western countries. This has negatively impacted, among other things, women's reproductive health. But women, through their leadership of grassroots organisation, are taking the lead in overcoming the economic difficulties, for example through the Pueblo a Pueblo programme, which involves economic collaboration and direct trade between grassroots organisations in impoverished urban barrios and struggling agricultural communities, bypassing the capitalist hoarders who have accentuated shortages. This explains the paradox that working class and rural poor women, who are hardest hit by the economic crisis that according to the Western narrative is the cause of the political instability, are in the front line of the political mobilisations in defence of the Bolivarian Revolution.

While Guaidó's coup has failed and Trump's hints of imminent military aggression have quietened, the threat of invasion remains and the economic aggression is continuing to intensify. Should the US be successful in overthrowing the revolution, the project of annihilating its vast political base will be gruesome, and it is women who are most under threat. This is underlined by Trump appointing veteran dirty war operative Elliot to oversee his plans for regime change. Elliot has an extensive decades-long record, from Latin America to the Middle East, of criminality, warmongering, violations of sovereignty and human rights abuse but is perhaps most notorious for directing counter-revolutionary violence in Central America in the 1980s in which sexual violence was normalised and not even infants were spared from massacre.

Women in Venezuela are leading the fight for women's rights and the interrelated struggle for a socially and ecological just and sustainable world. This has angered imperialism, personified by the arch-misogynist Donald Trump, so women the world over need to give solidarity to their Venezuelan sisters.

We in the Philippines women’s movement stand in solidarity with our sisters of the Bolivarian revolution and demand:

No to US-led Coup!
Hands of Venezuela!
March 8, 2019

Sabado, Pebrero 16, 2019

Bukas na Liham ni Pangulong Nicolás Maduro ng Venezuela sa mamamayang Amerikano


An Open Letter to the American People from President Nicolas Maduro

Bukas na Liham sa Mamamayang Amerikano
mula kay Pangulong Nicolás Maduro ng Venezuela
(Malayang salin ni Greg Bituin Jr.)

If I know anything, it is about peoples, such as you, I am a man of the people. I was born and raised in a poor neighborhood of Caracas. I forged myself in the heat of popular and union struggles in a Venezuela submerged in exclusion and inequality. I am not a tycoon, I am a worker of reason and heart, today I have the great privilege of presiding over the new Venezuela, rooted in a model of inclusive development and social equality, which was forged by Commander Hugo Chávez since 1998 inspired by the Bolivarian legacy.

Kung alam ko ang anumang bagay, ito ay tungkol sa mga tao, tulad mo, ako'y tao ng sambayanan. Ako'y isinilang at tumubo sa isang mahirap na kapitbahayan sa Caracas. Inugit ko ang aking sarili sa gitna ng init ng mga kilalang pakikibaka ng mga unyon sa isang Venezuelang lubog sa pagkakahiwa-hiwalay at hindi pagkakapantay-pantay. Hindi ako napakayamang mangangalakal, ako ay isang manggagawa ng katwiran at puso, ngayon ako'y may dakilang pribilehiyong mamuno sa bagong Venezuela, na nakaugat sa isang modelo ng pag-unlad na kasama ang lahat at panlipunang pagkakapantay-pantay, na inugit ni Kumandante Hugo Chavez noon pang 1998 na inspirado ng pamanang Bolivariano.

We live today a historical trance. There are days that will define the future of our countries between war and peace. Your national representatives of Washington want to bring to their borders the same hatred that they planted in Vietnam. They want to invade and intervene in Venezuela – they say, as they said then – in the name of democracy and freedom. But it’s not like that. The history of the usurpation of power in Venezuela is as false as the weapons of mass destruction in Iraq. It is a false case, but it can have dramatic consequences for our entire region.

Nabubuhay tayo ngayon sa isang makasaysayagng pagkalugmok. May mga araw na itatakda ang kinabukasan ng ating mga bansa sa pagitan ng digmaan at kapayapaan. Nais ng inyong mga pambansang kinatawan ng Washington na dalhin sa kanilang mga hangganan ang parehong pagkapoot na kanilang itinanim sa Vietnam. Gusto nilang sakupin at makialam sa Venezuela - sinasabi nila, tulad ng sinabi na nila noon - sa ngalan ng demokrasya at kalayaan. Ngunit hindi iyon ganoon. Ang kasaysayan ng pang-aagaw ng kapangyarihan sa Venezuela ay kasingmali ng weapons of mass destruction (sandata ng pangkalahatang pagwasak) sa Iraq. Isa iyong maling kaso, ngunit maaari itong magkaroon ng mga dramatikong kahihinatnan para sa aming buong rehiyon.

Venezuela is a country that, by virtue of its 1999 Constitution, has broadly expanded the participatory and protagonist democracy of the people, and that is unprecedented today, as one of the countries with the largest number of electoral processes in its last 20 years. You might not like our ideology, or our appearance, but we exist and we are millions.

Ang Venezuela ay isang bansang, sa pamamagitan ng Konstitusyong 1999 nito, mas pinalawak ang demokrasya ng pakikilahok at paglaban ng sambayanan, at wala pang nakagagawa niyan ngayon, bilang isa sa mga bansa na may pinakamaraming bilang ng proseso ng halalan sa nakaraang 20 taon. Maaaring hindi mo gusto ang aming ideolohiya, o ang aming hitsura, ngunit umiiral kami at kami ay milyun-milyon.

I address these words to the people of the United States of America to warn of the gravity and danger that intend some sectors in the White House to invade Venezuela with unpredictable consequences for my country and for the entire American region. President Donald Trump also intends to disturb noble dialogue initiatives promoted by Uruguay and Mexico with the support of CARICOM for a peaceful solution and dialogue in favour of Venezuela. We know that for the good of Venezuela we have to sit down and talk, because to refuse to dialogue is to choose strength as a way. Keep in mind the words of John F. Kennedy: “Let us never negotiate out of fear. But let us never fear to negotiate”. Are those who do not want to dialogue afraid of the truth?

Ipinahahayag ko ang mga pananalitang ito sa mamamayan ng Estados Unidos ng Amerika upang magbabala ng tindi at panganib na hinahangad ng ilang sektor sa White House na lusubin ang Venezuela na may hindi inaasahang kahihinatnan para sa aking bansa at para sa buong rehiyon ng Amerika. Hinahayaan din ni Pangulong Donald Trump na abalahin ang mga inisyatibo ng marangal na pag-uusap na itinataguyod ng Uruguay at Mexico sa tulong ng CARICOM para sa mapayapang solusyon at pag-uusap na pabor sa Venezuela. Alam namin na para sa kabutihan ng Venezuela kailangan naming umupo at makipag-usap, dahil ang pagtanggi sa pag-uusap ay pinipili ang pwersa bilang pamamaraan. Tandaan ang sinabi noon ni John F. Kennedy: "Huwag tayong makipag-ayos dahil sa takot. Ngunit huwag tayong matakot na makipag-ayos". Yaon bang ayaw makipag-usap ay natatakot sa katotohanan?

The political intolerance towards the Venezuelan Bolivarian model and the desires for our immense oil resources, minerals and other great riches, has prompted an international coalition headed by the US government to commit the serious insanity of militarily attacking Venezuela under the false excuse of a non-existent humanitarian crisis.

Ang kawalang-pagpaparayang pulitikal sa modelong Bolivariano ng Venezuela at ang pagnanais ng aming napakalawak na mapagkukunan ng langis, mineral at iba pang malalaking kayamana, ang nagtulak sa isang daigdigang koalisyon na pinamumunuan ng gobyernong US upang gumawa ng malubhang kabaliwanng  na militarisadong lusubin ang Venezuela dahil sa gawa-gawang dahilan ng isang krisis na humanitaryan na hindi naman umiiral.

The people of Venezuela have suffered painfully social wounds caused by a criminal commercial and financial blockade, which has been aggravated by the dispossession and robbery of our financial resources and assets in countries aligned with this demented onslaught.

Nagdusa na ang mamamayan ng Venezuela ng masasakit na panlipunang sugat dulot ng isang kriminal na blokadang pangkomersyo at pinansiyal, na pinalala ng pag-aalis at pandarambong ng aming mga pinansyal na likas-yaman at mga ari-arian sa mga bansang kahanay sa nakamamatay na pagsalakay na ito.

And yet, thanks to a new system of social protection, of direct attention to the most vulnerable sectors, we proudly continue to be a country with high human development index and lower inequality in the Americas.

Gayunpaman, salamat sa isang bagong sistema ng panlipunang proteksyon, ng direktang atensyon sa mga pinakamahihirap na sektor, ipinagmamalaki naming kami'y isang bansang may mataas na antas ng pag-unlad ng tao at mas mababa ang hindi pagkakapantay-pantay sa Amerika.

The American people must know that this complex multiform aggression is carried out with total impunity and in clear violation of the Charter of the United Nations, which expressly outlaws the threat or use of force, among other principles and purposes for the sake of peace and the friendly relations between the Nations.

Dapat mabatid ng mamamayang Amerikano na ang kumplikadong samutsaring anyo ng pagsalakay na ito'y isinasagawa na may lubusang imunidad at may malinaw na paglabag sa Charter ng United Nations, na malinaw na ipinagbabawal ang pagbabanta o paggamit ng lakas, bukod sa iba pang mga prinsipyo at layunin para sa kapayapaan at mapagkaibigang ugnayan sa pagitan ng mga Bansa.

We want to continue being business partners of the people of the United States, as we have been throughout our history. Their politicians in Washington, on the other hand, are willing to send their sons and daughters to die in an absurd war, instead of respecting the sacred right of the Venezuelan people to self-determination and safeguarding their sovereignty.

Nais naming ipagpatuloy ang pakikipagkalakalan sa mamamayan ng Estados Unidos, tulad ng aming ginawa sa buong kasaysayan namin. Ang kanilang mga pulitiko sa Washington, sa kabilang banda, ay handang ipadala ang kanilang mga anak upang mamatay sa isang walang katuturang digmaan, sa halip na igalang ang banal na karapatan ng mamamayan ng Venezuela sa sariling pagpapasiya at pangalagaan ang kanilang soberanya.

Like you, people of the United States, we Venezuelans are patriots. And we shall defend our homeland with all the pieces of our soul. Today Venezuela is united in a single clamor: we demand the cessation of the aggression that seeks to suffocate our economy and socially suffocate our people, as well as the cessation of the serious and dangerous threats of military intervention against Venezuela. We appeal to the good soul of the American society, victim of its own leaders, to join our call for peace, let us be all one people against warmongering and war.

Tulad ninyo, mamamayan ng Estados Unidos, kaming mga Venezuelano ay makabayan. At ipagtatanggol namin ang aming sariling bayan kasama ng bawat piraso ng aming kaluluwa. Ngayon ang Venezuela ay nagkakaisa sa isang panawagan: nais naming matigil na ang agresyong ang layunin ay suminghap-singhap ang aming ekonomya at panlipunang pagsinghapin ang aming mamamayan, pati na rin ang pagtigil ng seryoso at mapanganib na banta ng interbensyong militar laban sa Venezuela. Ipinanawagan namin sa mabubuting tao sa Amerika, na bitikam ng kanilang sariling pamunuan, upang sumali sa aming panawagan para sa kapayapaan, tayo'y magkaisa bilang sambayanan laban sa panunulsol at digmaan.

Long live the peoples of America!

Mabuhay ang mamamayan ng Amerika!


Nicolás Maduro
President of the Bolivarian Republic of Venezuela

Nicolás Maduro
Pangulo ng Republikang Bolivariano ng Venezuela

Sabado, Pebrero 9, 2019

Pahayag ng Phil-Ven-Sol


In solidarity with people of Venezuela against US-directed coup d’etat and threatened military intervention
By Philippines-Venezuela Solidarity (Phil-Ven-Sol)

Sa pakikiisa sa mamamayan ng Venezuela laban sa kudetang pinangungunahan ng Estados Unidos at pagbabanta ng pakikialam ng militar

Pahayag ng Philippines-Venezuela Solidarity (Phil-Ven-Sol)

January 24, 2019 — Philippines-Venezuela Solidarity stands unequivocally with the Venezuelan people, and their democratically elected government and president, against the unfolding coup attempt being orchestrated in Washington and against the growing threat of US invasion.

Enero 24, 2019 - Walang pasubaling naninindigan ang Philippines-Venezuela Solidarity (PhilVenSol) sa mamamayan ng Venezuela, at sa kanilang demokratikong inihalal na pamahalaan at pangulo, laban sa tangkang kudetang itinataguyod ng Washington at laban sa tumitinding banta ng pagsalakay ng Estados Unidos.

The situation in Venezuela is becoming more dangerous by the moment, as the US government is stepping up its efforts to overthrow the democratically elected Venezuelan president, the socialist Nicolas Maduro. Following a week of provocations and terrorist attacks by US-backed opposition elements, on January 23 the US and its allies in the Lima Group recognised little-known opposition politician Juan Guaidó as president.

Nagiging mas mapanganib ang kalagayan ng Venezuela sa sandaling ito, habang pinatitindi ng gubyernong Estados Unidos ang mga paggapang nito upang ibagsak ang demokratikong inihalal na pangulo ng Venezuela, ang sosyalistang si Nicolas Maduro. Kasunod ng isang linggong mga pang-uupat at pag-atakeng terorista ng mga elemento ng oposisyong sinuportahan ng Estados Unidos, kinilala noong Enero 23 ng Estados Unidos at ng mga kaalyado nito sa pangkat Lima ang hindi kilalang politikong si Juan Guaidó bilang pangulo.

With the Venezuelan armed forces pledging loyalty to the constitution and to the elected government, it appears that the coup is faltering. However, the belligerent rhetoric from US Trump administration leaders has only escalated, explicitly threatening, and inventing pretexts for, direct US military aggression against Venezuela.

Habang nanumpa ng katapatan ang kasundaluhan ng Venezuela sa Konstitusyon at sa inihalal na pamahalaan, tila nauudlot ang kudeta. Gayunpaman, ang mapanlabang retorika mula sa mga lider ng administrasyong Trump ay lumalakas lamang, tahasang nagbabanta, at nag-iimbento ng mga dahilan para sa direktang pananakop militar ng Estados Unidos laban sa Venezuela.

While thousands of Venezuelans have taken to the streets to support the legitimately elected government — and the continuation of the Bolivarian Revolution that began after the election to the presidency of Hugo Chavez in 1998, much smaller numbers of opposition supporters have also taken to the streets to indulge in violence and vandalism. The US has opposed the Bolivarian Revolution since the outset.

Habang libu-libong Venezuelano ang nagtungo sa lansangan upang suportahan ang lehitimong halal na pamahalaan - at ang pagpapatuloy ng Rebolusyong Bolivariano na nagsimula pagkatapos mahalal na pangulo si Hugo Chavez noong 1998, mas maliit na bilang naman ng mga tagasuporta ng oposisyon ang nagtungo sa lansangan upang magkalat ng karahasan at manalaula. Tutol na ang Estados Unidos sa Rebolusyong Bolivariano noong una pa lamang.

Previous attempts to overthrow the Venezuelan government include the 2002 coup d’etat against Chavez that was defeated by a massive popular mobilisation. Since 2014, some support for the Bolivarian Revolution has been undermined by an economic crisis that has undone much of the rise in living standards that the revolution brought about. However, this crisis is largely the result of crippling US-led economic sanctions and this is widely understood in Venezuela. Maduro has continued winning elections.

Kabilang sa mga naunang pagtatangka upang ibagsak ang gobyerno ng Venezuela ay ang kudeta noong 2002 laban kay Chavez na tinalo ng isang napakalaking popular na pagkilos ng mamamayan. Mula noong 2014, pinarupok ng isang krisis pang-ekonomya ang ilang suporta para sa Rebolusyong Bolivariano na sinagasaan ang pamantayan ng pamumuhay na resulta ng rebolusyon. Gayunpaman, malaking dahilan ng krisis na ito ang nakapipilay na pagharang na pang-ekonomya na pinangunahan ng Estados Unidos at malawak itong nauunawaan sa Venezuela. Patuloy namang nananalo sa halalan si Maduro.

The decision by the US to recognise Guaidó as president, in defiance of international law and the basic norms of diplomacy, has been echoed by the governments of Argentina, Brazil, Canada, Chile, Colombia, Costa Rica, Ecuador, Peru and other US allies in the region. Belize, Bolivia, Cuba, Mexico and Nicaragua are among the countries in the region supporting Venezuela.

Ang pasiya ng Estados Unidos na kilalanin si Guaidó bilang pangulo, habang binabale-wala ang internasyunal na batas at mga batayang kaugalian ng diplomasya, ay sinambit ng mga pamahalaan ng Argentina, Brazil, Canada, Chile, Colombia, Costa Rica, Ecuador, Peru at iba pang mga alyado ng Ameika sa rehiyon. Ang Belize, Bolivia, Cuba, Mexico at Nicaragua ay kabilang sa mga bansa sa rehiyon na sumusuporta sa Venezuela.

In a display of utter hypocrisy, the US and its allies are using the rhetoric of democracy, rule of law and human rights to justify removing the democratically elected president of Venezuela and install someone who did not even stand in the presidential elections. However, this hypocrisy is perhaps not surprising given the centuries long history of violent and criminal aggression by US imperialism in the Americas and the current administration of Donald Trump plumbing new depths in criminality, racist authoritarianism and a foreign policy based on imperialist arrogance and xenophobic contempt.

Sa pagpapakita ng lubos na kaipokritohan, ginagamit ng Estados Unidos at ng mga kaalyado nito ang retorika ng demokrasya, panuntunan ng batas at karapatang pantao upang bigyang-katwiran ang pagtanggal sa demokratikong inihalal na pangulo ng Venezuela at maglagay ng isang taong hindi man lamang nahalal sa panguluhan. Gayunpaman, hindi marahil nakagugulat ang kaipokritohang ito dahil na rin sa mga siglo ng kasaysayan ng marahas at kriminal na pagsalakay ng imperyalismong Estados Unidos sa Latino Amerika at sa kasalukuyang pangangasiwa ni Donald Trump na nag-aayos ng bagong kaloob-looban  sa kriminalidad, rasistang awtoritaryanismo at isang patakarang panlabas batay sa imperyalistang pagyayabang at pang-aalipusta’t pagkagalit sa mga banyaga.

The recently elected right-wing president of Brazil, Jair Bolsonaro, has been one of the loudest voices supporting the US plans for regime change in Venezuela. Bolsonaro’s attempts to question the legitimacy of Maduro’s election are particularly ironic given that his own electoral victory followed a judicial coup d’etat against former President Dilma Rousseff, the legally dubious trial and imprisonment of the most popular candidate, Lula da Silva, and voter intimidation by elements in the police and armed forces, and Bolsonaro’s own goons. Bolsonaro’s domestic agenda, which has been described as fascist, literally threatens genocide against Indigenous people, the LGBTI and violent repression against environmentalists, feminists and the left.

Ang kamakailang inihalal na makakanang pangulo ng Brazil, si Jair Bolsonaro, ang isa sa pinakamalakas na tinig na sumusuporta sa mga plano ng Estados Unidos para sa pagbabago ng rehimen sa Venezuela. Ang pagtatangkang paghinalaan ni Bolsonaro ang pagiging lehitimo ng pagkakahalal kay Maduro ay nakapagtataka gayong ang tagumpay niya sa halalan ay sinundan ng isang kudeta laban sa dating Pangulong Dilma Rousseff, ang legal na kahina-hinalang paglilitis at pagkabilanggo ng pinakapopular na kandidato, si Lula da Silva, at pananakot sa mga botante ng mga elemento ng pulisya at militar, at ng mga tauhan ni Bolsonaro. Ang lokal na adyenda ni Bolsonaro, na inilarawan bilang pasista, ay literal na nagbabanta ng dyenosidyo laban sa mga Katutubo, LGBTI at marahas na panunupil laban sa mga environmentalista, mga feminista at sa kaliwa.

Another regional government to have come out strongly in support of the US aggression is that of Colombia. This government has shown its disregard for democracy and human rights with assassinations of former guerrillas who disarmed under a peace deal.

Ang Colombia ay lumantad na isa pang panrehiyong pamahalaan na nagbibigay ng buong suporta sa pananakop ng Estados Unidos. Ipinakita ng pamahalaang ito ang pagwawalang-bahala sa demokrasya at karapatang pantao sa pamamagitan ng pagpaslang sa mga dating gerilya na disarmado na sa ilalim ng kasunduang pangkapayapaan.

It is possible that if the coup attempt continues to fail, Colombian and Brazilian troops will provide the ground force for a US-led invasion. Following the expulsion of US diplomats from Venezuela, the US State Department said on January 23: “The United States does not recognize the Maduro regime as the government of Venezuela. Accordingly the United States does not consider former president Nicolas Maduro to have the legal authority to break diplomatic relations with the United States or to declare our diplomats persona non grata.” This is clearly an attempt to create a pretext for war.

Posibleng kung patuloy na mabigo ang mga tangkang kudeta, ang mga hukbo ng Colombia at Brazil ay magbibigay ng puwersang panlupa para sa pagsalakay na pangungunahan ng Estados Unidos. Kasunod ng pagpapalayas sa mga diplomat ng Estados Unidos mula sa Venezuela, sinabi ng State Department ng Estados Unidos noong Enero 23: "Hindi kinikilala ng Estados Unidos ang rehimeng Maduro bilang pamahalaan ng Venezuela. Samakatuwid hindi itinuturing ng Estados Unidos ang dating pangulo na si Nicolas Maduro na magkaroon ng ligal na awtoridad na pahintuin ang diplomatikong relasyon sa Estados Unidos o ideklara ang aming mga diplomat na persona non grata." Ito'y malinaw na pagtatangkang lumikha ng dahilan para sa digmaan.

Urgent international solidarity is needed to support the legitimately elected government of President Nicolas Maduro and to defend the Bolivarian revolution against the US-led coup and possible military intervention.

Kinakailangan ang isang agarang pandaigdigang pagkakaisa upang suportahan ang lehitimong inihalal na pamahalaan ni Pangulong Nicolas Maduro at ipagtanggol ang rebolusyong Bolivariano laban sa kudetang pinangunahan ng Estados Unidos at posibleng interbensyong militar.

Miyerkules, Enero 2, 2019

Salin ng pahayag ng PhilCuba hinggik sa ika-60 anibersaryo ng tagumpay ng Rebolusyong Cubano


Mensahe ng Philippines-Cuba Cultural & Friendship Association (PHILCUBA)
Hinggil sa ika-60 Anibersaryo ng Tagumpay ng Rebolusyong Cubano
(Isinalin mula sa Ingles ni Greg Bituin Jr.)


Pagpapatuloy ng Pamana, Pagpeperpekto ng Sistema at Pangunguna sa Gawaing Internasyunalista-Humanista


Sa kabila ng digmaang pang-ekonomiya, pag-uusig sa pananalapi, matinding pagharang, pagturing ng National Security Adviser na si John Bolton sa Cuba bilang isa sa Tatsulok ng Paniniil, at iba pang mga aksyon at pahayag na nakaturo sa US sa pagtungo sa pakikipagtuos sa Cuba, ang lahat ng karapatan ay nasa mga Cubano upang ipagdiwang ang ika-60 anibersaryo ng kanilang tagumpay laban sa rehimen ng awtoritaryan at mandarambong na si Fulgencio Batista na suportado ng Estados Unidos.

Kaming mga kasapi ng Philippines-Cuba Cultural and Friendship Association (Phil-Cuba) ay mahigpit na nakikiisa sa mga Cubano sa kanilang pagdiriwang. Pinagpupugayan namin ang mga bayani hindi lamang sa mga taon ng armadong pakikibaka laban sa rehimeng Batista kundi pati na rin sa pagtatanggol laban sa pagsalakay at pagsabotahe ng US, ng mga kampanya upang itatag ang ekonomiyang Cubano at bumuo ng sistema ng edukasyon at kalusugan nito, sa pagsisikap na mapagtagumpayan ang espesyal na panahon at epekto ng pagharang sa pang-ekonomiya, pampinansya at pangkomersyo ng bansa.

Ang mga sumunod na taon matapos makatakas ni Batista sa Cuba sa gabi ng Disyembre 31, 1958 ay, sa katunayan, animnapung taon ng "sagupaan, pagtutol, at pagkamalikhain tungo sa  rurok ng tagumpay" na siyang inilarawan ni Pangulong Miguel Díaz-Canel Bermúdez sa kanyang talumpati kamakailan. Hindi hinahayaan kahit isang saglit ng mga kaaway ng Bagong Cuba nang walang bagong pakana upang wasakin ang Cuba, upang pahinain ang rebolusyonaryong pagpapasiya ng mamamayan nang sa gayon ay itakwil nila ang sosyalismo.

Kami’y nagagalak na isa sa mga pinakamahalagang pangyayari sa ika-60 taon ng Rebolusyon ang pagdaraos ng isang reperendum upang maipasa ang bagong Saligang Batas ng Cuba. Umaasa kaming tinatanganan ng Cuba ang pagbabago ng Saligang Batas upang gawin ang Batayang Batas ng Cuba na nakaakma sa nagbabagong kalagayan habang nananatiling tapat sa mga pamanang iniwan ng kanilang mga mapagpalayang bayani at sa Marxismo-Leninismo habang pineperpekto ang sosyalistang proseso. Pinahahalagahan naming binigyang pansin ng proseso sa paglulunsad ng mga talakayan sa mamamayang Cubano bago ito pagtibayin ng Parlamentong Cubano. Pinasisinungalingan nito ang mga paratang na hindi demokratiko ang sistemang Cubano.

Ipagdiwang din namin ang iba pang mga napagtagumpayan ng Cuba. Nabatid na ng mundo ang mga nagawa nila sa kalusugan, bayoteknolohiya at edukasyon. Sa kabila ng mga natural na kalamidad at ang pagharang pang-ekonomya, inirehistro ng Cuba ang paglago ng ekonomya nito. Kapansin-pansin ang pagpapabuti ng Cuba sa agrikultura, sa imprastraktura, pabahay, pagbabayad ng pensiyon at iba pang mga benepisyong materyal. Patuloy na sumisikat ang Cuba sa sports at sa sining.

Hindi maaaring burahin ng isang Bolsonaro ang natatanging rekord ng Cuba sa internasyunalista-humanistang gawain. Nagbigay ang Cuba ng higit pang mga medikal na tauhan sa papapaunlad pang mundo kaysa sa lahat ng pinagsamang bansa ng G8. Sila’y nasa maraming bansa ng Latin America, Aprika, kahit sa Asya at Pasipiko. Sinanay ng Cuba ang mga mag-aaral mula sa iba't ibang bansa upang maging mga doktor. At hindi ito magagawa ng Cuba kung hindi dahil sa pinagtagumpayan nilang rebolusyon noong 1959.

Siyang tunay, ang tagumpay ng rebolusyong Cubano ay tagumpay ng sangkatauhan!

Mas galit na sa Cuba ang mga imperyalista at ang kanilang mga ahente dahil sa walang pagod na diwa ng sambayanan. Patuloy ang pakikibaka at magtatagumpay muli ang sambayanang Cubano!

Hayaang magdiwang ang mamamayan ng daigdig!

Halina’t patuloy nating suportahan ang Cuba laban sa imperyalistang paniniil!

Mabuhay ang Rebolusyong Cubano!


Ang orihinal na pahayag sa wikang Ingles:
Mula sa https://www.facebook.com/PhilCubaSol/posts/919804164882200?__tn__=K-R

Message of the Philippines-Cuba Cultural & Friendship Association (PHILCUBA)
On the 60th Anniversary of the Triumph of the Cuban Revolution

Continuing the Legacy, Perfecting the System and Leading in Internationalist-Humanist Work

Despite an economic war, financial persecution, a tightened blockade, branding Cuba by National Security Adviser John Bolton as one in a Troika of Tyranny, and other actions and pronouncements all pointing to the US’s moving towards a course of confrontation with Cuba, the Cuban people have all the right to celebrate with pride the 60th anniversary of their triumph over the US-backed regime of authoritarian and plunderer, Fulgencio Batista.

We, the members of the Philippines-Cuba Cultural and Friendship Association (Phil-Cuba) join the Cuban people in their celebration. We salute the heroes not only of the years of armed resistance against the Batista regime but also of the defense against US invasion and sabotage, of the campaigns to build the Cuban economy and develop its educational and health system, of the effort to overcome the special period and effects of the economic, financial and commercial blockade.

The years that followed Batista’s escape from Cuba in the evening of December 31, 1958 were, indeed, sixty years “of combat, resistance and creativity of the final triumph” as President Miguel Díaz-Canel Bermúdez described in his recent speech. The enemies of New Cuba never allow a single moment to pass without hatching a new plot to destroy Cuba, to weaken the people’s revolutionary determination so that they renounce socialism.

We are glad that a referendum to submit the new Cuban Constitution for ratification will be one of the most significant events on the 60th year of the Revolution. We trust that Cuba is holding this charter change to make the Fundamental Law of Cuba more adjusted with the changed situation while remaining faithful to the legacy of their liberation heroes and to Marxism-Leninism while perfecting the socialist process. We appreciate that the process gave much attention to holding discussions among the people before its approval by the Cuban Parliament. It belies allegations that the Cuban system is not democratic.

We celebrate as well Cuba’s other achievements. Those on health, biotechnology and education are well-known. Despite the natural disasters and the blockade, Cuban economy registered growth. Cuba has noteworthy improvements in agriculture, in infrastructure, housing, paying pension and other material benefits. Cuba continues to shine in sports and in the arts.

A Bolsonaro can never erase Cuba’s outstanding record in internationalist-humanist work. Cuba has provided more medical personnel to the developing world than all the G8 countries combined. They are in many countries of Latin America, Africa, even in Asia and the Pacific. Cuba has trained students from different countries to become doctors. And Cuba couldn’t have done this if not for the revolution that triumphed in 1959.

Indeed, the victory of the Cuban revolution is a victory of humanity!

Imperialists and their agents are ever angrier at Cuba for its people’s indefatigable spirit. The struggle continues and the Cuban people will come out victorious!

Let peoples of the entire world celebrate!

Let us continue supporting Cuba against imperialist attacks!

Long Live the Cuban Revolution!

Miyerkules, Disyembre 19, 2018

Inalala ni Priapus sa kanyang tanggapan ang piesta ng Pateros - salin ng tula ni Eman Lacaba

INALALA NI PRIAPUS SA KANYANG TANGGAPAN ANG PIESTA NG PATEROS
Tula ni Eman Lacaba
Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

Napakahalata; ngunit ang nakakaakit na hangin ng kápa
Ay hindi para sa mga umiibig sa mga maninindang nakapuyod,
Ng mga matatandang babaeng sumasayaw sa isang piging.

Sinasabi kong ang mga bangka ay hindi upang kalawangin.
Dapat salaminin, malabo man, ng hapag ng mga butas ng ilong,
Daliri, tiyan, kampana,
Mga panginoong nagsisitakbuhan sa mga lansangan tuwing gabi
Sabihin ang tsismis kay Martha ng Pateros,
Ang makasaysayang hindi matunaw na pagkain ng buwaya
Mula sa paglunok ng mga sinag sa ulo ng rococo.

O ang silid ay kulang sa mantika
At mga lamang-loob.

* Inilathala ang orihinal na bersyong Ingles sa Philippines Free Press, Disyembre 9, 1967, p.181
* Isinalin ng petsang Disyembre 19, 2018
* Gabi ng Mayo 5, 2018, sa ancestral house ng aking asawang si Liberty, sa Barlig, Mountain Province, ay hinalungkat ko ang mga isyu ng Philippines Free Press mula 1966 hanggang 1969 na tinipon ng kanyang namayapang ama. Nilitratuhan ko rito ang mga poetry o tulang nalathala. At ilan sa aking natagpuan, bukod sa mga tula ni Cirilo F. Bautista, ay ang labingtatlong tula ng makatang Eman Lacaba, na sa ngayon ay inisa-isa kong tinipa sa kompyuter at malayang isinalin sa wikang Filipino.

PRIAPUS IN HIS OFFICE RECALLS THE PATEROS FIESTA

Too obvious; but the coat-compelling air
Is not for lovers of hairlipped vendors,
Of aged women dancing in a feast.

I say boats are never meant to rust.
Desk should dimly mirror nostrils,
Fingers, bellies, bells,
Gods who race the streets at night
Tell the tale of Martha of Pateros,
The croc's historic indigestion
From swallowing rococo halos.

O the room's in want of lard
And innards.

Emmanuel A.F. Lacaba 

Larawan ng alagad ng sining bilang Pilipino at binata - Salin ng tula ni Eman Lacaba

LARAWAN NG ALAGAD NG SINING BILANG PILIPINO AT BINATA
Tula ni Eman Lacaba
Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

Pansamantala akong mamamatay:
Hindi pa ako naghuhubad hanggang sa huling satin;
Hinayaan kong masiyahan ang suot kong salamin sa mata,
Mga sariling larawang nagpapakita ng Latin.

Nakangiting walang anumang hiya ang tula,
Nawawala ang manunugtog at madlang manonood:
Ang tinanggap kong payak na himig at pangalan,
Pati mga mais at bukung-bukong ng magsasaka ay nang-uuyam.

Ang sining ay nasa kanang retina nakasalamin ng tama,
Mga butas ng ilong ng Oriyental ay iginuhit na Oriyental.
Hayaan mo akong mamatay; mga tagahanga, maging magalang:
Sa sandaling ito, ako ay tapat, hubad, at mabait.

* Inilathala ang orihinal na bersyong Ingles sa Philippines Free Press, Disyembre 9, 1967, p.181
* Isinalin ng petsang Disyembre 19, 2018
* Gabi ng Mayo 5, 2018, sa ancestral house ng aking asawang si Liberty, sa Barlig, Mountain Province, ay hinalungkat ko ang mga isyu ng Philippines Free Press mula 1966 hanggang 1969 na tinipon ng kanyang namayapang ama. Nilitratuhan ko rito ang mga poetry o tulang nalathala. At ilan sa aking natagpuan, bukod sa mga tula ni Cirilo F. Bautista, ay ang labingtatlong tula ng makatang Eman Lacaba, na sa ngayon ay inisa-isa kong tinipa sa kompyuter at malayang isinalin sa wikang Filipino.

PORTRAIT OF THE ARTIST AS FILIPINO AND A YOUNG MAN

Temporarily I will die:
I haven't stripped to final satin;
I've let my looking glasses satisfy,
Self-portraits flaunt a Latin.

Poetry is smirking lack of shame,
Band and audience disappearing:
My self-accepted rustic tone and name,
And corns and peasant ankles sneering.

Art is right retina mirrored right,
Oriental nostrils drawn Oriental.
Let me die; admirers, be polite:
For once I'm loyal, nude, and moral.

Emmanuel A.F. Lacaba

Lunes, Disyembre 17, 2018

Parabula - salin ng tula ni Eman Lacaba

PARABULA
Tula ni Eman Lacaba
Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

"Magtungo ka sa aking paroroonan," anang hangin sa apoy,
Dahil nasunog ang kanyang daraanan noon,

Nilabanan ng apoy ang kanyang dáting
Kaibigan, at naghunos-dili nang may isinigaw,

"Direksyon ang maaaring mong paroonan, Ako
Pa rin ang ningas, ang kaluwalhatian."

* Inilathala ang orihinal na bersyong Ingles sa Philippines Free Press, Disyembre 9, 1967, p.181
* Isinalin ng petsang Disyembre 17, 2018
* Gabi ng Mayo 5, 2018, sa ancestral house ng aking asawang si Liberty, sa Barlig, Mountain Province, ay hinalungkat ko ang mga isyu ng Philippines Free Press mula 1966 hanggang 1969 na tinipon ng kanyang namayapang ama. Nilitratuhan ko rito ang mga poetry o tulang nalathala. At ilan sa aking natagpuan, bukod sa mga tula ni Cirilo F. Bautista, ay ang labingtatlong tula ng makatang Eman Lacaba, na sa ngayon ay inisa-isa kong tinipa sa kompyuter at malayang isinalin sa wikang Filipino.

PARABLE

"Go where I go," said wind to fire,
Having burned his way before,

The fire fought hard his former
Friend, and yielded with the cry,

"Direction you may be, I
Am still the blaze, the glory."

Emmanuel A.F. Lacaba 

Ang anak ng kautusan - Salin ng tula ni Eman Lacaba

ANG ANAK NG KAUTUSAN
Tula ni Eman Lacaba
Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

May mga katahimikang nakatusok sa mga bulsa ng damit
Na nauugnay sa ulan.
Mga nakatuping may gad-ang na blusa sa amaging aparador
Binaybay ba ng mga palaisipan
ang Shema Israel, may mga tunog na tinatawag na katahimikan
Tinatawag na palaisipan na tinatawag na raketa ng tenis:
Adonai elohaynu, naaalala ko ang mga tunog
Ng mga karakter na hindi ko maintindihan,
Binabaybay ang salitang iyong ipinagbabawal.

Ang mga tagasunod na nakaitim ay umalis na upang matulog.

Ang mga baldosang nakapapaso, pinaputok na pagsugod
Sa mga korte ng kwelyo, kutsilyo, bola sa mga kalis.
May mga tunog na tinatawag na katahimikan na tinatawag na mga asawa.
Ang ulan ay gurong rabbi at inuulit ang pangalang
Nangangahulugang isa, ipinaliliwanag ang lahat o wala.

* Inilathala ang orihinal na bersyong Ingles sa Philippines Free Press, Disyembre 9, 1967, p.181
* Isinalin ng petsang Disyembre 17, 2018
* Gabi ng Mayo 5, 2018, sa ancestral house ng aking asawang si Liberty, sa Barlig, Mountain Province, ay hinalungkat ko ang mga isyu ng Philippines Free Press mula 1966 hanggang 1969 na tinipon ng kanyang namayapang ama. Nilitratuhan ko rito ang mga poetry o tulang nalathala. At ilan sa aking natagpuan, bukod sa mga tula ni Cirilo F. Bautista, ay ang labingtatlong tula ng makatang Eman Lacaba, na sa ngayon ay inisa-isa kong tinipa sa kompyuter at malayang isinalin sa wikang Filipino.

BAR MIZVAH

There are silences pinned on shirt pockets
Associated with rain.
Folded checkered blouses in musty closets
Are crossword puzzles spelling
Shema Israel, there are sounds called silences
Called puzzles called tennis rackets:
Adonai elohaynu, I remember the sounds
Of characters I don't understand,
Spelling out the word you forbid.

The followers in black have left for bed.

Tiles sear, fired invade
Courts of collars, knives, balls in patens.
There are sounds called silences called wives.
Rain is rabbi and repeats the name
Meaning one, explaining all or nothing.

Emmanuel A.F. Lacaba 

Ang mga banyaga - Salin ng tula ni Eman Lacaba

ANG MGA BANYAGA
Tula ni Eman Lacaba
Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nanatili kami sa mga pook ng dukha sa Washington, D.C.,
Isang Pilipino, isang Denmarko, at dalawang Italyano.
Tatlong gabi kaming bumarik ng bardolino
At pinag-usapan ang mga pelikula, kababaihan, mga armas,

Mga malalaking anghel para sa panganay.
Tinanong kami ng matabang puting panginoong maylupa
At ng kanyang kalaguypng itim tungkol sa pag-ibig. 
Ang lasing na Denmarko naman
Ay umawit ng mga nota mula sa dingding ng mga Juan.

Kagabi lang, kami'y hinigop ng mga nakakabagot na lansangan;
Pasibong sinuri ng Puting Tahanan ang mga tatak
Ng aming mga balat. Yumukod kami sa mga ngipin nito
At bumulong ng panaginip hinggil sa mga bastos na serpiyente,

Ang mga reyunyon at kapatagan sa umaga. Pinanood namin ang gabing
Naghahati, natagpuan ang aming sariling nalulunod
Sa tubig nito. Binalikan ang mga tampiping
Natatakpan ng mababaho't di makatulog na kama,

Nadaanan namin ang isang pinid at madilim na upahang bahay;
Ang mga gitara sa loob ay umaawit ng hanukkah:
Nakatayo kaming giniginaw na parang mga diplomata
Na ibinaba kani-kanila lang ng mga limousine.

* Inilathala ang orihinal na bersyong Ingles sa Philippines Free Press, Disyembre 9, 1967, p.181
* Isinalin ng petsang Disyembre 17, 2018
* Gabi ng Mayo 5, 2018, sa ancestral house ng aking asawang si Liberty, sa Barlig, Mountain Province, ay hinalungkat ko ang mga isyu ng Philippines Free Press mula 1966 hanggang 1969 na tinipon ng kanyang namayapang ama. Nilitratuhan ko rito ang mga poetry o tulang nalathala. At ilan sa aking natagpuan, bukod sa mga tula ni Cirilo F. Bautista, ay ang labingtatlong tula ng makatang Eman Lacaba, na sa ngayon ay inisa-isa kong tinipa sa kompyuter at malayang isinalin sa wikang Filipino.

THE FOREIGNERS

We stayed in the slums in Washington, D.C.,
A Filipino, Dane, and two Italians.
Three nights we guzzled bardolino
And talked of films, women, armaments,

Giant angels for the first-born.
That fat white landlord and his black mistress
Questioned us on love. The tipsy Dane
Chanted notes from walls of Johns.

The last night, the bored streets sipped us;
The White House studied passively the labels
Of our skins. We squatted on its teeth
And whispered dreams of brazen serpents,

Reunions, and morning planes. We watched the night
Dividing, found ourselves drowning
In its waters. Going back to bags
Concealed by smelly, sleepless beds,

We passed a closed and dark apartment;
Guitars inside sang hanukkah:
We stood cold like diplomats
Dropped off recently by limousines.

Emmanuel A.F. Lacaba 

Linggo, Oktubre 14, 2018

Paglalakbay sa gabi - Salin ng tula ni Eman Lacaba

PAGLALAKBAY SA GABI
Tula ni Eman Lacaba
Malayang salin ni Gregorio V. Bituin Jr.

Nakakatawang pag-usapan ang Ikatlong Daigdigang Digmaan
Habang inaabangan ang ilaw na maging lunti.
Mas nakakatawang ang luntian ay nangangahulugang tumawid na
At ang pula ay huminto naman, ito ang pangalan ko, iyon ang pangalan mo,
Binibini ng madidilim na titig.

Bigla kang kinakabahan nang makakita ng kapatagang
Umubo ng dugo laban sa karimlan.
Bumalik ang takot na para bang ang ating mga balakang
Ay muling nakalbong nadarama ang Kamatayang
Pumaslang sa kambal na Sinamese.

"Ang pangamba at pagnanasa ay may dalawang katawan,"
Ipinapahayag ng ating isip habang ang mga ilaw ay nagiging luntian:
"Kalimutan ang kapatagan, pag-usapan ang oras
Ng takot at apoy." Oh, puti ang mga guho
At tayo ang mga sinaunang tao.

* Ikatlong Daigdigang Digmaan, hindi Ikatlong Digmaang Pandaigdig, ang salin ko sa WWIII dahil mas nyutral ito kumpara sa Pandaigdig na parang natural na tanggap na natin ang digmaan

* Inilathala ang orihinal na bersyong Ingles sa Philippines Free Press, Disyembre 2, 1967, p.31
* Isinalin ng petsang Oktubre 14, 2018
* Gabi ng Mayo 5, 2018, sa ancestral house ng aking asawang si Liberty, sa Barlig, Mountain Province, ay hinalungkat ko ang mga isyu ng Philippines Free Press mula 1966 hanggang 1969 na tinipon ng kanyang namayapang ama. Nilitratuhan ko rito ang mga poetry o tulang nalathala. At ilan sa aking natagpuan, bukod sa mga tula ni Cirilo F. Bautista, ay ang labingtatlong tula ng makatang Eman Lacaba, na sa ngayon ay inisa-isa kong tinipa sa kompyuter at malayang isinalin sa wikang Filipino.

NIGHT DRIVE

Funny talking of World War III
While waiting for green lights.
Funnier that green means go and red
Stop, my name's this, your name's that,
Lady of dark gazes.

Suddenly you tense to see a plane
Cough blood against the night.
Fear returns as if our loins again
Were hairless feelers of Death
That fratricidic Sinamese twin.

"Dread and wish have double torses,"
Our mind declare as lights go green:
"Forget the plane, discuss the hour
Of panic and fire." Oh, white the ruins
And we the primal humans.

- Emmanuel Lacaba

Ang Magsasaka at ang Tagak, ni Aesop

Ang Magsasaka at ang Tagak ni Aesop Isang Tagak na napakasimple at mapagkakatiwalaan ang hiniling ng isang masayang grupo ng mga Itik na bis...